Слично нешто прават и луѓето во бизнисот. Само што наместо теоријата на еволуцијата, често чуваат идеја за нов производ, промена на деловниот модел, затворање непрофитабилен проект или одлука за која веќе долго време знаат дека треба да ја донесат.
Проблемот често не е во тоа што идејата не е подготвена. Проблемот е во тоа што е. Во 1838 година Дарвин веќе ја имал основата на теоријата за природна селекција. Имал белешки, докази и заклучоци до кои дошол за време на патувањето со бродот HMS Beagle. Знаел што мисли. Но не објавил ништо.
Во следните дваесетина години ја усовршувал теоријата, ги запишувал аргументите и разговарал со мал круг луѓе на кои им верувал. Во меѓувреме, станувало сè појасно што би можело да значи објавувањето на таква идеја за неговиот углед, односите со колегите и позицијата во научната заедница. Дарвин не го потценувал ризикот. Напротив, точно го согледувал и токму затоа чекал.
Кога проблемот не е идејата, туку цената што ја носи
Приказната на Дарвин има интересна паралела со бизнисот. Претприемач може со месеци да размислува за затворање проект што губи пари. Директор може да знае дека одреден производ повеќе нема иднина. Основач може да биде свесен дека е време за промена на деловниот модел.
Но постои разлика меѓу тоа нешто да знаете и да бидете подготвени да го кажете гласно. Бидејќи кога ќе изговорите: „Ова не функционира“, повеќе не можете да се преправате дека сè уште истражувате.
Еден претприемач од приказната на авторот на текстот имал производствена единица која со месеци создавала поголема загуба од остатокот од бизнисот. Во своите белешки веќе ја нарекол „бел слон“. Знаел дека треба да ја затвори, но затворањето не значело само финансиска одлука.
Тоа значело да признае дека нешто во кое вложувал со години не успеало. Затоа одлуката продолжила да чека. Еден лош месец. Па уште еден.
Дури кога гласно изговорил: „Ја затвораме“, одлуката станала реална. Затворањето започнало неколку недели подоцна, а два месеца потоа компанијата го забележала првиот профитабилен месец во кварталот.
Понекогаш најтешкиот дел од деловната одлука е токму моментот кога престануваме да ја нарекуваме „опција“.
Најмногу одложуваат оние што најдобро ги разбираат последиците
Интересно е што одложувањето често не се случува затоа што некој нема доволно самодоверба. Понекогаш е токму спротивното. Луѓето кои добро ја познаваат својата работа умеат да ги предвидат последиците. Знаат што ќе кажат клиентите. Кој ќе се побуни. Кој ќе праша зошто се менува нешто што со години функционирало. Знаат како ќе изгледа ако нивниот потег не успее.
Основач кој десет години градел репутација во една индустрија многу лесно може да замисли што ќе се случи кога ќе направи голем пресврт. Директор кој добро го познава својот одбор однапред ќе го знае речиси секое прашање што ќе го добие.
И така настанува замката: истата способност што ви помага добро да го процените ризикот може да ве натера бесконечно долго да го избегнувате. Дарвин имал што да изгуби. Имал репутација на внимателен и дисциплиниран научник. Неговото опкружување не било подготвено лесно да го прифати она што го тврдел. Но и чекањето има своја цена. Само што таа е помалку видлива.
Понекогаш чекаме околностите да нè принудат
Дарвин конечно добил причина поради која повеќе не можел да чека. Во 1858 година добил писмо од природонаучникот Алфред Расел Волас. Волас независно дошол до многу слична теорија и бил подготвен да ја објави. Одеднаш повеќе немало простор за уште десет години белешки. Дарвин морал да одлучи.
И тоа е нешто што често се случува и во бизнисот. Компанијата конечно ќе го промени производот кога конкуренцијата ќе лансира нешто подобро. Претприемачот ќе го затвори непрофитабилниот проект кога парите ќе станат проблем. Компанијата ќе ја промени стратегијата дури кога пазарот ќе се промени доволно за стариот модел повеќе да не може да функционира.
Со други зборови, чекаме околностите да ја донесат одлуката наместо нас, а тогаш повеќе не го избираме моментот.
Едно прашање што вреди да си го поставите
Наместо прашањето „Дали треба да му верувам на својот инстинкт?“, покорисно е да поставите едно многу поконкретно: Што всушност заштитувам со тоа што чекам?
Ако одговорот е: „Идејата сè уште не е доволно добра“, тогаш чекањето има смисла. Доработете ја. Тестирајте ја. Прашајте ги луѓето на кои им верувате. Променете го она што не функционира.
Но ако одговорот е: „Идејата е подготвена, само се плашам како ќе реагираат луѓето“, тогаш проблемот повеќе не е идејата. Проблемот е цената што сте подготвени да ја платите за да ја кажете гласно.
Можеби ја заштитувате својата репутација. Односите со клиентите. Позицијата во компанијата. Парите што веќе сте ги вложиле. Или сликата за себе како личност која носи добри одлуки. Сето тоа се реални работи. Но постои и друга цена: што ќе се случи ако, обидувајќи се да го заштитите сето тоа, никогаш не проверите што можела да постигне таа идеја?
Дајте ѝ датум на идејата
Еден од наједноставните начини да го прекинете бесконечното одложување е да ѝ дадете датум на одлуката.
Не „наскоро“.
Не „кога ќе дојде вистинскиот момент“.
Не „по уште малку истражување“.
Датум.
Изберете ја идејата, одлуката или ставот што најдолго ги чувате во себе и одредете кога ќе излезат од вашата глава и ќе станат реалност.
Можеби ќе го промените производот. Можеби ќе затворите проект кој повеќе нема смисла. Можеби ќе предложите нешто што на вашиот тим нема веднаш да му се допадне. Можеби едноставно ќе го кажете она што веќе долго го мислите.
Реакцијата можеби нема да биде пријатна. Но тоа не е исто што и катастрофа.
Дарвин чекал 20 години затоа што совршено добро разбирал што може да изгуби.
На крајот, токму идејата што се плашел да ја објави станала дел од неговото најголемо наследство. Можеби затоа најважното прашање не е: „Дали оваа идеја е доволно добра?“, туку: „Дали чекам затоа што идејата не е подготвена или затоа што јас не сум подготвен да видам што ќе се случи кога другите ќе ја видат?“
Извор: bizlife.rs
